Autor Witryny/Website by: Leszek Zdrach, Autor fotografii/Photographs by: Leszek Zdrach,
Rodzinna Turystyka Aktywna -  Zdrach - Turystyczny Przewodnik po Polsce i nie tylko
Rodzinna Turystyka w Portalach społecznościowych

Cerkiew św. Trójcy i klasztor Bazylianów w Wilnie


Pokaż Miejsca na większej mapielokalizacja
































Cerkiew św. Trójcy i klasztor Bazylianów w Wilnie
Foto Galeria

Cerkiew św. Trójcy i klasztor bazylianów w Wilnie zostały wzniesione w 1514 roku jako prawosławne, z fundacji księcia Konstantego Ostrogskiego w podzięce za zwycięstwo polskie nad Moskwą w bitwie pod Orszą. Według tradycji, na miejscu zajmowanym dziś przez cerkiew zostali straceni męczennicy wileńscy (Antoniusz, Jan i Eustachy), których los upamiętnia tablica pamiątkowa na jej ścianie oraz mocno zdewastowany fresk z ich postaciami. Cerkiew zbudowano w stylu gotyckim z elementami architektury bizantyjskiej (kopuły). Była to trójnawowa konstrukcja wsparta na potężnych ośmiobocznych filarach. Przylegały do niej trzy absydy z sygnaturkami. Pierwotny klasztor został wzniesiony z drewna i tworzył luźny czworobok. W 1608 roku, z polecenia króla Zygmunta III Wazy, cerkiew objął grekokatolicki zakon św. Bazylego Wielkiego. W 1748 roku po pożarze bazylianie przebudowali świątynię w stylu rokokowym, korzystając z projektu Jana Krzysztofa Glaubitza. Architekt ten pozostawił gotycką trójnawową halę z absydami na zakończeniu naw, dostawił tylko cztery smukłe wieżyczki, powiększył okna i przerobił portal. Wtedy też powstały dwa nowe, murowane skrzydła klasztorne - południowe i zachodnie. Przed oryginalną bramą klasztorną wzniesiono drugą, tzw. Wrota Bazyliańskie, bogato dekorowane płaskorzeźbami, korynckimi pilastrami, imitujące falujący portyk. Wnętrze cerkwi św. Trójcy było bogato dekorowane freskami Franciszka Smuglewicza, znajdowała się w nim marmurowa kaplica grzebalna Tyszkiewiczów oraz osiemnastowieczne epitafium sióstr Jeleńskich. Po kasacie zakonu w 1827 roku cerkiew z powrotem przejęli prawosławni, na pierwszym piętrze zaś w lewym skrzydle zabudowań klasztornych urządzono więzienie carskie. Podczas procesu filaretów w latach 1823-24 przebywał w nim Adam Mickiewicz i Ignacy Domeyko, a kilkanaście lat później Szymon Konarski. To tu znajdowała się znana z Dziadów cela Konrada, zlokalizowana w latach 20-tych przez profesora Juliusza Kłosa. W okresie międzywojennym część klasztoru zajmowało Muzeum Białoruskie im. Janka Kupały. Adam Mickiewicz uwiecznił wileński klasztor bazylianów w III części dramatu "Dziady". To na terenie zlokalizowanego w nim carskiego więzienia rozgrywają się sceny wieczerzy wigilijnej uwięzionych Polaków oraz wygłaszane przez głównego bohatera, Konrada, Mała i Wielka Improwizacja. Do dnia dzisiejszego w jednym z pomieszczeń klasztoru znajduje się tablica z inskrypcją w języku łacińskim z dramatu: "Bogu Najlepszemu, Największemu. Gustaw zmarł tu 1823 1 listopada. Tu narodził się Konrad 1823 1 listopada". Cela Konrada (lit.Konrado cele) zachowała się mniej więcej w takim stanie, w jakim ją urządzono przed wojną. Drogę wskazuje umieszczona nad drzwiami wejściowymi południowego skrzydła litewsko-polska tablica pamiątkowa z 1992 roku. Za czasów ZSRR cerkiew została całkowicie zdewastowana, zamknięta i porzucona. Obecnie, od lat 90-tych gospodarzami cerkwi i klasztoru ponownie są bazylianie, którzy zamieszkują tylko niewielką jego część, ponieważ w pozostałej części urządzono hotel. Obecnie trwa remont zdewastowanej świątyni, a nabożeństwa odbywają się tylko w jedynej odnowionej w 2003 roku kaplicy Tyszkiewiczów.
         Cerkiew św. Trójcy i klasztor bazylianów znajdują się przy Auśros Vartu gatve 7b (ul. Ostrobramska), prawie naprzeciwko katolickiego kościoła św. Teresy.

Źródło II

Cerkiew św. Trójcy i klasztor Bazylianów w Wilnie - szesnastowieczny zespół klasztorny w Wilnie. Wzniesiony jako prawosławny, obecnie jest użytkowany przez bazylianów. Położony przy ulicy Aušros Vartu.

Historia

Znane są wzmianki o istnieniu na miejscu klasztoru Bazylianów drewnianej cerkwi ufundowanej przez żonę księcia Olgierda Juliannę. Klasztor został wzniesiony w 1514 przez księcia Konstantego Ostrogskiego w podzięce za zwycięstwo polskie w bitwie pod Orszą. Na terenie klasztoru jeszcze w tym samym stuleciu powstała drukarnia, z której wyszedł elementarz Wawrzyńca Zizaniusza - pierwsza taka książka w kręgu kultury wschodnioeuropejskiej.

W rękach prawosławnych monaster był do 1608, kiedy z polecenia króla Zygmunta III Wazy trafił do bazylianów. Po pożarze cerkwi w 1748 dokonali oni jej całkowitej przebudowy w stylu rokoko. Wtedy powstała brama wiodąca na teren kompleksu znana jako Wrota Bazyliańskie. W 1827 rząd carski przywrócił kompleks pierwotnym właścicielom, odbierając im jednak południowe skrzydło zabudowań mieszkalnych, w którym umieścił więzienie. Przetrzymywano w nim m.in. filaretów i filomatów, w tym Adama Mickiewicza i Ignacego Domeykę, jak i polskich emisariuszy niepodległościowych, jak Szymon Konarski oraz uczestników powstania listopadowego.

W okresie międzywojennym w klasztorze znajdowało się niewielkie muzeum i siedziba lokalnego towarzystwa naukowego. Za czasów ZSRR cerkiew została całkowicie zamknięta i porzucona. Obecnie - od lat 90. - gospodarzami klasztoru ponownie są bazylianie, którzy zamieszkują tylko niewielką jego część ze względu na zły stan techniczny długo niekonserwowanych obiektów. Trwa remont zdewastowanych budynków cerkwi i klasztoru.

Architektura

Cerkiew wzniesiona przez Konstantego Ostrogskiego była utrzymana w stylu gotyckim z elementami architektury bizantyjskiej. Była to trójnawowa konstrukcja wsparta na potężnych ośmiobocznych filarach. Przylegały do niej trzy absydy z sygnaturkami. Mniej solidnie wyglądały budynki mieszkalne dla zakonników, wzniesione z drewna i tworzące luźny czworobok. Dopiero po przebudowie w 1748 wg projektu Glaubitza wykonano dwa skrzydła - południowe i zachodnie. Jeszcze w XIX dokonywano przeróbek wnętrza klasztornego. Przed oryginalną bramą klasztorną wzniesiono drugą, Wrota Bazyliańskie, bogato dekorowane płaskorzeźbami, korynckimi pilastrami, imitujące falujący portyk.

Wnętrze cerkwi św. Trójcy było bogato dekorowane freskami Franciszka Smuglewicza, znajdowała się w nim marmurowa kaplica grzebalna Tyszkiewiczów oraz osiemnastowieczne epitafium sióstr Jeleńskich. Obecnie wszystkie te elementy są w trakcie restauracji - w 2003 wstępnie otwarto kaplicę Tyszkiewiczów, w której odbywają się nabożeństwa.

Według tradycji, na miejscu zajmowanym dziś przez cerkiew zostali straceni męczennicy wileńscy, których los upamiętnia tablica pamiątkowa na jej ścianie oraz mocno zdewastowany fresk z ich postaciami.

W literaturze

Adam Mickiewicz uwiecznił wileński klasztor bazylianów w III części dramatu Dziady. To na terenie zlokalizowanego w nim carskiego więzienia rozgrywają się sceny wieczerzy wigilijnej uwięzionych Polaków oraz wygłaszane przez głównego bohatera, Konrada, Mała i Wielka Improwizacja. Do dnia dzisiejszego w jednym z pomieszczeń klasztoru znajduje się tablica z inskrypcją w j. łacińskim z dramatu: „Bogu Najlepszemu, Największemu. Gustaw zmarł tu 1823 1 listopada. Tu narodził się Konrad 1823 1 listopada.”

źródło:http://www.rotmanka.com/zamki/index.php?option=com_content&task=view&id=1325&Itemid=51
Cerkiew św. Trójcy i klasztor Bazylianów w Wilnie Cerkiew św. Trójcy i klasztor Bazylianów w Wilnie Cerkiew św. Trójcy i klasztor Bazylianów w Wilnie