Autor Witryny/Website by: Leszek Zdrach, Autor fotografii/Photographs by: Leszek Zdrach,
Rodzinna Turystyka Aktywna -  Zdrach - Turystyczny Przewodnik po Polsce i nie tylko
Rodzinna Turystyka w Portalach społecznościowych

Kościół pw św Jerzego w Kętrzynie


Pokaż Miejsca na większej mapielokalizacja
































Kościół pw św Jerzego w Kętrzynie Foto Galeria

LEGENDA


Z lochami kościoła w Kętrzynie związana jest legenda o skazańcu, któremu objawiła się Matka Boska i poleciła wyrzeźbić swą podobiznę. Kiedy rano krzyżaccy strażnicy zajrzeli do celi więziennej i zobaczyli wyrzeźbioną figurkę, byli bardzo zdumieni. Uznali to za cud i wypuścili więźnia, ten zaś udał się w kierunku Reszla. Po drodze zawiesił figurkę na jednym z mijanych drzew lipowych. Drzewo to dało początek sanktuarium zwanego Świętą Lipką.

Historia

Początki wspaniałego kościoła krzyżackiego pw. św. Jerzego związane są z nadaniem Kętrzynowi praw miejskich przez komtura Bałgi Johana Schindekopfa, co miało miejsce w dniu św. Marcina 1357 roku. Pierwszy etap prac ukończono w 1379, a ich efektem była dostawiona do istniejącej wcześniej ufortyfikowanej wieży i związanych z nią murów, kryta stropem świątynia wzniesiona na planie prostokąta, bez wydzielonego prezbiterium. Typowa dla budownictwa krzyżackiego tego okresu, prosta w swej formie budowla została zaopatrzona w drewniane ganki zewnętrzne stosownie do jej obronnego charakteru. Wraz z końcem XIV wieku do istniejącej bryły dostawiono wieżę dzwonną przy ścianie wschodniej, zaś około roku 1410 podwyższono starszą wieżę zachodnią, wymurowano też szczyty fasady zachodniej. W tym okresie funkcję proboszcza prawdopodobnie pełnił tutaj niejaki Conrad, wzmiankowany w 1407.
Po zakończeniu wojny trzynastoletniej, w okresie gdy proboszczem w Kętrzynie był Caspar Baedtke, rozpoczęto przekształcanie kościoła w okazałą budowlę miejską, odpowiadającą swoją formą ambicjom kształtującego się mieszczaństwa jako nowej liczącej się warstwy społecznej. W latach 1470-1485 rozbudowano nawę kościelną nadając świątyni kształt bazyliki trójnawowej urzymanej w stylu późnego gotyku. Jednocześnie wzmocniono wieżę zachodnią, zaopatrując ją w murowany krenelaż w miejsce pierwotnych drewnianych ganków, a także podwyższono wieżę dzwonną do obecnej wysokości. Pod koniec tych prac proboszczem miejscowej parafii wybrany został Nicolaus Kreuder, brat Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego i kanonik królewiecki, który przebywając na dworze Wielkiego Mistrza sprawował swój urząd w Kętrzynie przez wiceplebana aż do 1497, kiedy to został wybrany biskupem. Za czasów jego kadencji powołano w kościele jedenaście wikarii, m.in. Bożego Ciała, św. Wawrzyńca, Sylwestra i NMP.
W roku 1500 świątynię strawił wielki pożar. Szybko jednak przystąpiono do realizacji jej odbudowy, podczas której otrzymała ona nową formę zbliżoną do współczesnej. Dostawiono zamknięte poligonalnie trójprzęsłowe prezbiterium, a także otwartą do wnętrza północną zakrystię z emporą, w nawie głównej wybudowano murowany ołtarz główny, zaś dawne stropy zastąpiono pięknymi sklepieniami kryształowymi wykonanymi przed rokiem 1515 przez gdańskiego mistrza murarskiego o nazwisku Matz. Dziesięć lat później na mocy ogłoszonego w lipcu 1525 mandatu reformacyjnego świątynię przejęła gmina protestancka i trzymała ją aż do 1946. Jeszcze w XVI wieku obiekt dwukrotnie niszczony był przez żywioły: w 1581 silny huragan zerwał dach wieży zachodniej, która jedenaście lat później spłonęła od uderzenia pioruna. Po tych wydarzeniach przystąpiono do działań renowacyjnych i w ciągu kilku następnych lat przebudowano kaplicę św. Jakuba, wzniesiono chór szkolny, a krenelaż w zniszczonej wieży zachodniej zastąpiono dachem zwieńczonym wysmukłą sygnaturką. Z 1692 roku pochodzi informacja o wytynkowaniu wnętrza kościoła, lecz już w 1700 wybuchł pożar, który strawił część jego wnętrz, w tym cenne organy. Poważniejsze prace budowlane przeprowadzono tu dopiero w XIX wieku: w 1862 wykonane zostały cementowe laskowania i maswerki w oknach, a w 1884 całą świątynię gruntownie odrestaurowano.
Wiosną 1945 na skutek potężnej eksplozji, wywołanej przez Niemców w położonych kilka kilometrów od miasta bunkrach Hitlera zwanych Wilczym Szańcem, w kościele św. Jerzego popękało sklepienie, wypadły niemal wszystkie okna, zaś z dachu posypały się dachówki. W pierwszych miesiącach chaosu, jaki wyłonił się na skutek powojennych zmian, wnętrze świątyni zostało zdewastowane, a jej wyposażenie w dużym stopniu rozkradziono - zaginął wówczas skarbiec zawierający zabytki sztuki złotniczej, a z licznie nagromadzonych przez wieki epitafiów ocalało zaledwie kilka. 31 maja 1946 roku kościół oficjalnie przekazno parafii katolickiej. Niemal natychmiast zawiązał się komitet jego odbudowy, niedługo potem przystąpiono do remontu dachu oraz sklepienia, usunięto drewniane ewangelickie empory, wnętrza zaś odnowiono i wymalowano.

Obecnie

Bazylika św. Jerzego jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury sakralnej Warmii i Mazur doby średniowiecza i najlepiej zachowaną świątynią obronną w tym regionie. Jego masywna sylwetka wraz z południowym oraz zachodnim odcinkiem murów i basztami narożnymi stanowiła integralnie związany ze sobą zespół warowny, będący - obok zamku - najważniejszym elementem w systemie obronnym miasta. Obecna forma kościoła ukształtowana została w wyniku kolejnych etapów budowy i zmian układu przestrzennego, następujących po sobie w okresie od XIV do XVI wieku. Współcześnie jest ona trzynawowa, z prezbiterium odchylonym skośnie od osi nawy głównej, co stanowi ogromną rzadkość nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Okres najstarszy reprezentuje wieża zachodnia o wysokości ok. 40 metrów, w której przyziemiach zachowały się dwie cele zaopatrzone w szafki ścienne oraz drzwi. Cennym wyposażeniem drugiej z wież, 32-metrowej baszty wschodniej, są trzy dzwony staliwne z 1923 roku o wadze 3400, 2000 i 1000 kilogramów.
Zbogatego w przeszłości wyposażenia kościoła do naszych czasów nie zachowało się niestety zbyt wiele. Na uwagę zasługują przede wszystkim XVI-wieczne kryształowe sklepienia oraz ambona w stylu niderlandzkiego manieryzmu z 1594 roku ufundowana przez Caspara Rinwaga i Michała von Hohendorf, których herby znajdują się w jej korpusie. Wzrok przykuwają również organy zbudowane ok. 1720 przez Jana Jose Mosengela, a także płyty nagrobne i obrazy o tematyce biblijnej z XVI-XVII stulecia. Oryginalny ołtarz nie zachował się - obecnie w jego miejscu stoi ołtarz neogotycki z roku 1870. Kościół św. Jerzego ma tytuł bazyliki mniejszej. Cyklicznie odbywają się tu koncerty muzyki poważnej, zwane tradycyjnie koncertami kolegiackimi.

Wstęp do kościoła bez opłat,
opłaty dodatkowe:
muzeum parafialne - 1 zł
cele więzienne - 1 zł
lapidarium - 1 zł

źródła:
http://www.zamkipolskie.com/ketrzynk/ketrzynk.php
Kościół pw św Jerzego w Kętrzynie Kościół pw św Jerzego w Kętrzynie Kościół pw św Jerzego w Kętrzynie