Autor Witryny/Website by: Leszek Zdrach, Autor fotografii/Photographs by: Leszek Zdrach,
Rodzinna Turystyka Aktywna -  Zdrach - Turystyczny Przewodnik po Polsce i nie tylko
Rodzinna Turystyka w Portalach społecznościowych

Dolina Kościeliska


Pokaż Miejsca na większej mapielokalizacja
































Dolina Kościeliska Dolina Kościeliska Dolina Kościeliska
Dolina Kościeliska
- dolina walna, tj. sięgająca od podnóża Tatr do ich głównego grzbietu - grani głównej Tatr. Ma wylot w Kirach.

Topografia

Znajduje się w Tatrach Zachodnich. Ma ok. 9 km długości, obwód ok. 27 km, a powierzchnię ok. 35 km2. Od zachodu jej obramowanie tworzy północna grań Siwego Zwornika po Przednią Kopkę, od południa grań główna na odcinku od Siwego Zwornika po Małołączniak, od wschodu północno-zachodnia grań Małołączniaka po Mały Regiel.

Ma liczne boczne odgałęzienia, największe z nich to Dolina Miętusia, Dolina Tomanowa i Dolina Pyszniańska (Pyszna). Pozostałe większe odgałęzienia to: Żleb pod Wysranki, Wąwóz Kraków, Wściekły Żleb, Iwanowska Dolinka, Dolina Smytnia. Dnem doliny płynie Kościeliski Potok.

Najwyższym punktem w otoczeniu Doliny Kościeliskiej jest Błyszcz (2159 m n.p.m.). Z doliny jest widoczna, choć nie leży bezpośrednio nad nią, Bystra (2248 m n.p.m.) - najwyższy szczyt Tatr Zachodnich.

Geologia i przyroda

Dolina Kościeliska tworzy długi i głęboki wąwóz skalny, ściany którego w trzech miejscach zwanych bramami zbliżają się blisko do siebie. Są to: Niżnia (Brama Kantaka), Pośrednia (Brama Kraszewskiego) i Wyżnia Kościeliska Brama (Brama Raptawicka).

Południowa część doliny zbudowana jest ze skał krystalicznych. Wybitny wpływ na rzeźbę terenu wywarł tutaj lodowiec, zalegający niegdyś aż do wylotu Doliny Smytniej. Część środkowa i dolna zbudowana jest ze skał osadowych, głównie podatnych na wietrzenie wapieni. W ich kształtowaniu główny udział miał płynący dnem doliny Kościeliski Potok oraz płynące szczelinami we wnętrzu skał wody podziemne. Efektem ich działalności są skały o fantastycznych kształtach, strome ściany i liczne jaskinie.

W Dolinie Kościeliskiej znajduje się kilka bardzo popularnych i dostępnych turystycznie jaskiń: Jaskinia Mroźna, Smocza Jama, Jaskinia Mylna, Jaskinia Raptawicka i Jaskinia Obłazkowa.

Ciekawa flora. M.in. stwierdzono tutaj występowanie takich rzadkich w polskich Karpatach roślin, jak: irga kutnerowata, tojad Kotuli, podejźrzon rutolistny, turzyca dwupienna, wielosił błękitny, złoć mała.

Historia
W przeszłości Dolina Kościeliska była związana z przemysłem hutniczym. Srebro, miedź i antymon wydobywano tu już od końca XV w. Od końca XVIII w wydobywano głównie rudy żelaza. W Starych Kościeliskach przetapiano tę rudę, była kuźnia, chaty robotników, karczma, leśniczówka i kościółek dla robotników. Właśnie od kościółka pochodzi nazwa doliny. Natomiast karczma stała na polanie przy mostku prowadzącym do Lodowych Źródeł i Bramy Kraszewskiego, dzierżawił ją od hrabiego Władysława Zamoyskiego Jan Słowiński. Przez Dolinę Kościeliską, a dalej przez Tomanową Przełęcz prowadziła trasa na Słowację, którą podróżowali kupcy z jucznymi końmi i przemytnicy. Na trasie napadali nieraz na nich zbójnicy, o czym świadczą historyczne przekazy, a także nazwy skał za którymi czyhali zbójnicy: Zbójnickie Okna, Zbójnicka Turnia, Zbójnicki Stół. Pod koniec XVIII wieku pojawili się w niej pierwsi turyści, od 1815 r dolina stała się już dla turystów bardzo popularna - wędrowano nią aż na szczyt Bystrej, by podziwiać wschód słońca. Natchnienie do swoich utworów czerpali tu tacy znani twórcy, jak: Deotyma, Wojciech Gerson, Seweryn Goszczyński, Walery Eljasz-Radzikowski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Stefan Żeromski i inni. W leśniczówce utworzono pierwsze schronisko. Jan Gwalbert Pawlikowski zaczął badać i opisywać jej jaskinie. W czasie II wojny światowej w dolinie ukrywał się oddział partyzancki im. Szczorsa, a doliną kurierzy tatrzańscy przeprawiali się za granicę.

Dolina Kościeliska była też ulubionym miejscem dla poszukiwaczy skarbów, o czym świadczą liczne, pozostawione przez nich znaki na skałach.

Informacje turystyczne

Dojazd z Zakopanego do przysiółka Kiry (927 m n.p.m.). Kursują autobusy i busy. Przed wlotem do Doliny Kościeliskiej płatne parkingi dla samochodów osobowych i autobusów. Do Doliny zakaz wjazdu pojazdów. Dolinę można zwiedzać pieszo lub góralskimi dorożkami (w lecie) i saniami (w zimie). W sezonie turystycznym ruch jest olbrzymi - jest to jedno z najbardziej zatłoczonych miejsc w Tatrach. Dolina leży na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Wstęp płatny (kilka złotych od osoby). Z doliny wychodzi wiele szlaków turystycznych. W górnej części doliny Kościeliskiej (z Kir 5,5 km, 1:30 h pieszo) znajduje się schronisko turystyczne na Hali Ornak (1100 m n.p.m.).

Opis i szlaki turystyczne

Czasy przejścia podane na podstawie mapy.

Szlak zielony - opis wędrówki szlakiem zielonym, prowadzącym dnem doliny,
                          poczynając od jej wylotu w Kirach:
    * z lewej strony, na skraju lasu tzw. Jarcowa Skałka - wapień zawierający numulity
    * 0,5 km - Niżnia Kościeliska Brama (Brama Kantaka)
    * Wyżnia Kira Miętusia - rozszerzenie doliny i polana. Na lewo nad lasem widoczna Kończysta Turnia, na
        prawo Kościeliskie Kopki
    * 1,3 km, 20 min - wylot Doliny Miętusiej. Na lewo prowadzą dwa szlaki turystyczne:

Szlak czerwony - na Ciemniak w Czerwonych Wierchach przez Polanę Upłaz i Chudą Przełączkę. Czas
                             przejścia: 3:25 h,
ˇ 2:30 h
Szlak czarny - znakowana czarno Ścieżka nad Reglami do Doliny Małej Łąki przez Przysłop Miętusi. Przez
                         kolejne kilkaset metrów ścieżka biegnie razem ze szlakiem zielonym. Czas przejścia na Wielką
                         Polanę Małołącką: 1:05 h, z powrotem 55 min
    * Cudakowa Polana z ławkami i stołem dla turystów
    * 1,5 km - na prawo Ścieżka nad Reglami opuszcza do dolinę i kieruje się do Doliny Chochołowskiej przez
       Przysłop Kominiarski

Szlak czarny - czas przejścia na Niżnią Polanę Kominiarską: 40 min, ˇ 30 min
    * 30 min - polana Stare Kościeliska z tzw. kapliczką zbójnicką
    * 2,3 km, 35 min - z końca polany odchodzą dwa szlaki turystyczne:

Szlak czarny - na lewo jednokierunkowa, znakowana czarno ścieżka do Jaskini Mroźnej. Czas przejścia do
                         Skały Sowa: 1:10 h
Szlak niebieski - 50 m wyżej niebieski szlak na prawo na Halę Stoły. Czas przejścia: 1:10 h, ˇ 55 min
    * Lodowe Źródło po lewej stronie drogi
    * Brama Kraszewskiego - półkilometrowy wąwóz skalny
    * 3,2 km, 50 min - Skała Sowa - po prawej stronie oryginalnie ukształtowany blok skalny podnóża masywu
       Stołów. Po przeciwnej stronie jednokierunkowe zejście od wylotu Jaskini Mroźnej
    * 4 km, 1:05 h - Polana Pisana: polana, bufet i końcowy postój dorożek góralskich
    * Wyżnia Kościeliska Brama, zwana też Raptawicką Bramą - ostatnie przewężenie Doliny Kościeliskiej o
       długości ok. 700 m

Szlak żółty - 150 m powyżej polany znakowana żółto jednokierunkowa ścieżka do Wąwozu Kraków,
               prowadząca przez Smoczą Jamę i schodząca z powrotem na Polanę Pisaną. Czas przejścia: 50 min 
    * 4,3 km - Skała Pisana. Po lewej stronie płaska skała wapienna z autografami dawnych turystów, a również
                      słynnych twórców. Po prawej stronie masyw Raptawickiej Turni
    * 4,4 km - 100 m powyżej Skały Pisanej na prawo prowadzą dwa szlaki turystyczne:

Szlak czarny - czarny szlak do Jaskini Raptawickiej. Czas przejścia: 15 min
Szlak czerwony - czerwony szlak do Obłazkowej i przez Jaskinię Mylną. Trasa jednokierunkowa, wylot przy
                              Hali Pisanej. Czas przejścia: 50 min
    * 4,8 km - wylot Doliny Smytniej i tzw. Krzyż Pola
    * Stara Polana. Kończy się ciasny wąwóz i zbocza Doliny Kościeliskiej rozszerzają się
    * po przekroczeniu Tomanowego Potoku, 70 m powyżej na lewo odchodzą dwa szlaki turystyczne:

Szlak czarny - czarny szlak do Smreczyńskiego Stawu. Czas przejścia: 30 min, ˇ 20 min
Szlak zielony - zielony szlak przez Dolinę Tomanową na Chudą Przełączkę i dalej na Ciemniak. Czas
                         przejścia: 3:40 h,
ˇ 2:40 h
       * 5,5 km, 1:35 h - Mała Polanka Ornaczańska (część Hali Ornak), a na niej schronisko PTTK na Hali Orna

Szlak żółty - żółty szlak przez Iwaniacką Przełęcz do Doliny Chochołowskiej. Czas przejścia na przełęcz:
                      1:15 h,
ˇ 50 min

źródło:http://pl.wikipedia.org/wiki/Dolina_Ko%C5%9Bcieliska

Dolina Kościeliska Foto Galeria

Jaskinia Mroźna Jaskinia Mroźna Jaskinia Mroźna

Jaskinia Mroźna